W ostatnich latach coraz więcej osób pracujących decyduje się na pracę zdalną, szczególnie w branży technologicznej, marketingowej oraz konsultingowej i zaczyna zadawać sobie pytanie, które jeszcze dekadę temu brzmiało egzotycznie: czy można żyć między dwoma krajami i nadal zachować stabilność podatkową. W dobie elastycznych modeli zatrudnienia oraz rosnącej mobilności zawodowej wizja spędzania części roku w Wielkiej Brytanii, a części w cieplejszym klimacie południowej Europy przestaje być fantazją, a zaczyna być realnym scenariuszem życiowym.

Jednak w momencie, gdy plan migracyjny przestaje być urlopem, a zaczyna obejmować pracę, dochody i inwestycje, pojawia się pytanie znacznie mniej romantyczne niż widok morza z balkonu: gdzie właściwie płaci się podatki?

Rezydentura podatkowa- fundament całego systemu

W systemach podatkowych państw rozwiniętych kluczowym pojęciem jest rezydentura podatkowa. To właśnie ona decyduje o tym, które państwo ma prawo opodatkować globalne dochody danej osoby fizycznej. Nie chodzi więc wyłącznie o miejsce wykonywania pracy czy adres zamieszkania w sensie administracyjnym, lecz o całość powiązań życiowych i ekonomicznych.

Rezydent podatkowy danego państwa podlega w nim tzw. nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. W praktyce oznacza to konieczność rozliczenia wszystkich dochodów, niezależnie od tego, w którym kraju zostały osiągnięte. W przypadku osób funkcjonujących między dwoma państwami pojawia się więc ryzyko sytuacji, w której oba systemy podatkowe uznają tę samą osobę za swojego rezydenta.

Właśnie dlatego w prawie brytyjskim powstał mechanizm określany jako Statutory Residence Test- zestaw reguł pozwalających ustalić, czy dana osoba w danym roku podatkowym powinna być uznana za rezydenta Wielkiej Brytanii.

Statutory Residence Test w UK

Statutory Residence Test opierasię na kombinacji kilku elementów, które analizowane są łącznie. W pierwszej kolejności sprawdzana jest liczba dni spędzonych w Wielkiej Brytanii w danym roku podatkowym. W wielu popularnych poradnikach pojawia się magiczna liczba 183 dni, jednak w rzeczywistości jest to jedynie jeden z punktów odniesienia, a nie jedyna reguła.

System brytyjski przewiduje bowiem dodatkową analizę powiązań z Wielką Brytanią, które mogą utrzymać status rezydenta nawet w sytuacji, gdy dana osoba spędza znaczną część roku poza terytorium kraju. W ocenie brane są pod uwagę między innymi takie elementy jak miejsce stałego zamieszkania, relacje rodzinne, charakter pracy oraz długość pobytu w poprzednich latach podatkowych.

To właśnie w tym miejscu pojawia się najczęstsze nieporozumienie wśród osób planujących życie między dwoma państwami. Samo spędzenie określonej liczby dni poza Wielką Brytanią nie oznacza automatycznej utraty rezydencji podatkowej. W wielu przypadkach decydujące znaczenie mają powiązania ekonomiczne i osobiste.

Pułapka życia między dwoma krajami

W przypadku naszego klienta- pana Marka- plan zakładał wykonywanie pracy zdalnej i spędzanie części roku w Wielkiej Brytanii, przy jednoczesnym kilkumiesięcznym pobycie w Hiszpanii. Chciał on zachować brytyjskie źródło dochodu oraz utrzymać nieruchomość w Wielkiej Brytanii jako "stałe" miejsce zamieszkania.

Na pierwszy rzut oka taki model wydaje się bezpieczny, ponieważ główny ośrodek życia pozostaje w Wielkiej Brytanii. Problem pojawia się jednak w momencie, gdy pobyt w drugim kraju zaczyna przybierać bardziej trwały charakter, obejmujący wynajem nieruchomości, wykonywanie pracy z terytorium innego państwa lub budowanie lokalnych powiązań gospodarczych. W rezultacie osoba funkcjonująca pomiędzy dwoma krajami może znaleźć się w sytuacji, w której oba państwa uznają ją za swojego rezydenta podatkowego. Zjawisko to określa się jako podwójną rezydenturę podatkową, która w dalszej kolejności może prowadzić do problemów z rozliczeniem dochodów między państwami.

Podwójna rezydentura- czy muszę płacić?

Podwójna rezydentura podatkowa nie oznacza automatycznie konieczności zapłacenia podatku dwa razy od tego samego dochodu. W większości przypadków zastosowanie znajduje umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania pomiędzy danymi państwami. Jednak sama konieczność ustalenia właściwej rezydentury i interpretacji przepisów bywa skomplikowana.

Umowy międzynarodowe przewidują tzw. reguły rozstrzygające, które pozwalają ustalić jedno państwo jako właściwe miejsce rezydencji. W analizie bierze się pod uwagę między innymi miejsce stałego zamieszkania, ośrodek interesów życiowych (np. rodzinę, pracę), miejsce zwykłego pobytu oraz obywatelstwo.

W praktyce oznacza to szczegółową analizę całego stylu życia podatnika, a nie tylko kalendarza podróży. Właśnie dlatego planowanie podziału roku pomiędzy dwa państwa wymaga wcześniejszej strategii podatkowej.

Strategia zamiast improwizacji

Najważniejszym wnioskiem z podobnych konsultacji jest to, że życie pomiędzy dwoma krajami wymaga znacznie większej świadomości podatkowej niż tradycyjny model emigracji. W świecie mobilnej pracy łatwo założyć, że skoro działalność ma charakter cyfrowy, to miejsce pobytu nie ma większego znaczenia. Systemy podatkowe funkcjonują jednak w oparciu o konkretne reguły, które nie zawsze nadążają za tempem zmian technologicznych.

Osoby planujące podział życia pomiędzy różne państwa powinny rozpocząć analizę podatkową jeszcze przed zmianą stylu życia. W wielu przypadkach możliwe jest stworzenie struktury, która pozostaje zgodna z prawem i pozwala uniknąć niepotrzebnych komplikacji. Warunkiem jest jednak zrozumienie zasad rezydentury podatkowej oraz konsekwencji wynikających z pracy wykonywanej w różnych krajach- w tym TaxOne pomaga klientom codziennie.

Marzenie o pracy w słońcu południowej Europy przy jednoczesnym utrzymaniu brytyjskich dochodów jest możliwe do zrealizowania. Wymaga jednak czegoś więcej niż tylko biletu lotniczego i wynajmu mieszkania- wymaga planu podatkowego, który uwzględnia zarówno brytyjskie przepisy, jak i regulacje obowiązujące w drugim państwie.

‍